Prawne aspekty reglamentacji europejskiej swobody przedsiębiorczości ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony środowiska

Abstract

Środowisko naturalne oraz konieczność jego ochrony odgrywają coraz bardziej istotną rolę w porządku prawnym Unii Europejskiej. Przepisy dotyczące ochrony środowiska naturalnego zawarte zostały w regulacjach sektorowych oraz horyzontalnych, prawie wtórnym i prawie pierwotnym. Ponadto problematyka ta – z racji obszerności zakresu regulacji – coraz częściej staje się przedmiotem judykatury Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ochrona środowiska naturalnego poprzez minimalizację wszelkich działań negatywnie oddziałujących (mogących oddziaływać) na ogół czynników biotycznych i abiotycznych stanowi jedną z przyczyn reglamentacji swobód gospodarczych UE tworzących podstawy jednolitego rynku wewnętrznego. Dotyczy to także swobody przedsiębiorczości pojmowanej jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej prowadzonej na własny rachunek oraz zakładanie i zarządzanie przedsiębiorstwami (spółkami). Wprawdzie prawo pierwotne nie zalicza ochrony środowiska naturalnego do katalogu wartości usprawiedliwiających ograniczanie swobody przedsiębiorczości, ale jednak dobro to może uzasadniać reglamentację tej swobody jako tzw. wymóg imperatywny interesu publicznego. Wymogi imperatywne interesu publicznego to dobra o charakterze pozaekonomicznym, które wprowadzone zostały przez TSUE w jego orzecznictwie. Umożliwiają one reglamentację swobód gospodarczych UE ze względu na konieczność ochrony interesów, które nie zostały określone w prawie pierwotnym. Niniejsze rozważania ogniskują się wokół środowiska naturalnego i jego ochrony w kontekście prawnych instrumentów reglamentacji swobody przedsiębiorczości.