Kultura prawna w dobie płynnej nowoczesności. O potrzebie reafirmacji etosu zawodu prawnika

Abstract

Kultura prawna ulega głębokim przeobrażeniom. Na ten stan rzeczy wpływ mają zachodzące procesy globalizacji, rozwoju nowoczesnych technologii, w tym sztucznej inteligencji, a także dynamizm zmian polityczno-społeczno-gospodarczych. Kategoria płynnej nowoczesności Zygmunta Baumanna stanowi przyczynek do dyskusji o tym, w jakim kierunku reformować kształcenie prawników w czasach niepewności, przemijalności i relatywizmu. Krytyka pozytywistycznego modelu edukacji to punkt wyjścia analizy pozornego problemu praktyczności i teoretyczności przedmiotów prawniczych. Autor broni tezy, że mimo egalitarnego i inkluzywnego charakteru studiów prawniczych ich cel pozostał niezmienny: współkształtować świadomość obywatelską w trosce o dobro wspólne. Kultura prawna dynamicznie ewoluuje, dlatego w kształceniu młodych adeptów prawa warto położyć nacisk na refleksję humanistyczną. Szansy na przywrócenie należnego miejsca przedmiotom humanistycznym należy upatrywać w nowoczesnych formach kształcenia. Wówczas proces edukacji będzie stanowić skuteczną odpowiedź na oczekiwania rynku usług prawniczych. Nabycie umiejętności miękkich oraz zdolności krytycznego myślenia w dobie szybko zmieniających się przepisów prawnych jest nie mniej ważne niż znajomość treści aktów normatywnych. Współczesny prawnik potrzebuje wiedzy z zakresu socjologii, polityki, kultury, ekonomii czy zarządzania. Zastany model edukacji prawniczej potrzebuje zmian o charakterze etosowo-organizacyjnym, tak aby sprostać rzeczywistemu profilowi absolwenta drugiej dekady XXI w. Inspiracją w tym zakresie może być model kształcenia prawników w Finlandii.