From Ideology to the Common Good: Reconsidering the Critical Theory of Adjudication

Abstract

Artykuł podejmuje na nowo problematykę krytycznej (agonistycznej) teorii orzekania poprzez rewizję jej tezy normatywnej dotyczącej ideologii jako źródła wskazówek dla sędziów w sytuacjach rzeczywistej nieokreśloności prawa. Autor zachowuje trzy deskryptywne tezy tej teorii – nieokreśloność prawa, agonizm oraz faktyczną rolę ideologii w procesie orzekania – lecz wprowadza istotną modyfikację: zastępuje ideologię dobrem wspólnym jako kryterium normatywnym, które powinno kierować sędziami w obliczu rzeczywistej nieokreśloności. Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania ideologii. Przeciwnie, rozumiana zgodnie z ujęciami proponowanymi przez nauki polityczne, ideologia staje się narzędziem krytycznym służącym ocenie konkretnych rozstrzygnięć sądowych, w szczególności w celu identyfikacji sytuacji, w których preferencje ideologiczne przeszkodziły w rozpoznaniu dobra wspólnego. Włączenie koncepcji dobra wspólnego wzbogaca teorię agonistyczną, uzupełniając jej krytyczny charakter o konstruktywny i substancjalny wymiar. W ten sposób (post)krytyczna teoria orzekania zostaje zmodyfikowana, odpowiadając na zarzuty jej krytyków dotyczące subiektywizacji oraz „emancypacji” sędziów.