Czy zmiana w podejściu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do mowy nienawiści?

Abstract

Autor dokonuje krytycznej analizy podejścia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do mowy nienawiści. Tradycyjnie Trybunał dostrzegał zagrożenia związane z mową nienawiści, ale jednocześnie akcentował, że nie może to prowadzić do nadmiernych ograniczeń swobody wypowiedzi, zwłaszcza w obszarze wypowiedzi politycznej oraz w sprawach mających publiczne znaczenie. Ta perspektywa ulega zmianie w nowszym orzecznictwie Trybunału. Po pierwsze, mowa nienawiści staje się jednym z typów wypowiedzi organizujących orzecznictwo Trybunału. Po drugie, Trybunał nie tylko zwraca uwagę na ważność swobody wypowiedzi, ale także analizuje przypadki mowy nienawiści w kontekście ochrony tożsamości oraz integralności jednostki (chronionych jako aspekty prawa do życia prywatnego). Po trzecie, na orzecznictwo Trybunału wpływać będzie zapewne rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie zwalczania mowy nienawiści z 2022 roku. Identyfikuje ona trzy sytuacje i kategorie mowy nienawiści: (a) wymagające reakcji prawa karnego, (b) wymagające reakcji prawa cywilnego lub administracyjnego, (c) mieszczące się obszarze chronionym przez Europejską Konwencję Praw Człowieka, ale wymagające krytycznej reakcji.