Arbitraż inwestycyjny a podatki, czyli czego może nas nauczyć sprawa Cairn?

Abstract

Opierając się na wyroku Stałego Trybunału Arbitrażowego z grudnia 2020 r. w sprawie Cairn Energy (PCA Case No. 2016-7), autorka omawia wybrane zagadnienia z obszaru relacji między sporami podatkowymi a mechanizmem rozstrzygania sporów w ramach międzynarodowego arbitrażu inwestycyjnego (ISDS). W artykule wyjaśniono znaczenie międzynarodowych traktatów inwestycyjnych, a także rolę, jaką odgrywają w nich klauzule jurysdykcyjne i klauzule w przedmiocie standardów ochrony inwestorów i inwestycji. Szczególną uwagę poświęcono problemowi jurysdykcji trybunałów arbitrażowych w sprawach z wątkiem podatkowym oraz relacjom zachodzącym pomiędzy wykonywaniem przez państwo suwerennego władztwa podatkowego a naruszeniem wiążących je zobowiązań międzynarodowych. Zobrazowaniu wskazanych relacji służy dokonane w sprawie Cairn rozróżnienie na „spory podatkowe” (tax disputes) i „spory inwestycyjne dotyczące podatków” (tax-related investment disputes). Choć kontrowersyjny, mechanizm ISDS stanowi istotne narzędzie ochrony inwestorów wobec profiskalnych tendencji współczesnych państw, którego nie powinni lekceważyć również polscy decydenci.